Interactieve visualisatie met topografische kaarten

fffeed: achtergronden en projecten

Hedendaagse techniek maakt het mogelijk om topografische kaarten op een interactieve manier toe te passen. Slimme interacties zorgen voor een duidelijke verhaallijn en houden de kijker optimaal betrokken bij het onderwerp. Een groot voordeel, want grotere betrokkenheid leidt sneller tot begrip. Welke slimme interacties kun je gebruiken? Een paar voorbeelden.

Details op maat

Een kaart waarop veel details tegelijk te zien zijn is meestal niet erg inzichtelijk. Vooral als je jouw verhaal over wil brengen is het niet prettig als secundaire feiten ook direct zichtbaar zijn in de presentatie. Natuurlijk zijn zulke secundaire zaken wel onderdeel van de presentatie want ze kunnen het totaalbeeld compleet maken. Daarom is het handig als je ze in een interactieve visualisatie ‘op afroep’ kunt laten zien.

Als eerste een voorbeeld van een interactieve kaart waarop energiecentrales in Europa te zien zijn. De verschillende typen centrales, zoals kolengestookt of kerncentrales, zijn onderscheiden door kleur – in totaal zijn het 18 verschillende energiebronnen. De kaart is verder tamelijk kaal: de Europese landen zijn zichtbaar. En de oceanen/zeeën uiteraard ook. De primaire focus is de kaart met de “bollen”, die inzicht geeft in de verdeling van energiebronnen over Europa.

Animatie met interactieve kaart met daarop verschillende types energiecentrales in Europa (Power Plants in Europe).

Inzoomen op deze kaart kan door te dubbelklikken op de kaart of de plus/min linksonder te gebruiken. Tijdens het inzoomen geeft de kaart meer details prijs: namen van landen en steden. Hoe verder je inzoomt, hoe meer geografische details je ziet, zoals wegen, rivieren, meren, bossen enz.

verdwalen doe je niet want je kunt met weinig aanwijzingen de weg goed vinden in de visualisatie

Deze benadering zorgt ervoor dat je automatisch meer details ziet naarmate de focus verschuift van globaal naar lokaal niveau, bijvoorbeeld van land naar regio naar een specifieke centrale. Op een hoog niveau leiden teveel details af, terwijl je ze op een laag niveau nodig hebt voor oriëntatie en duiding.

Een ander aspect van interactieve detaillering vind je door op de bollen (energiecentrales) te klikken of er met de aanwijzer overheen te gaan. Je ziet dan informatie over een specifieke centrale.

Een statische, gedrukte kaart met alleen maar bollen zou van veel minder waarde zijn dan deze interactieve kaart. Met maar heel weinig aanwijzingen over wat je allemaal kunt doen met dit type kaart kun je dus goed je weg vinden zonder te verdwalen in afleidende details. De interactie werkt dus ook nog eens intuïtief.

Overzicht door clusteren

Door informatie te clusteren – te groeperen – kun je overdaad tegengaan en overzicht scheppen. Vergelijk de volgende twee kaarten: eerst een kaart van de gemeente Utrecht met een grote hoeveelheid bollen. En daaronder een kaart van hetzelfde type van de gemeente Enschede met ringdiagrammen (dat zijn taartdiagrammen waar het middendeel uitgespaard is).

Meldingen van burgers over de openbare ruimte in Utrecht

Meldingen van burgers over de openbare ruimte in Enschede

De kaartjes geven hetzelfde weer: meldingen die burgers hebben gedaan over de openbare ruimte. De kaart met de gekleurde bollen van Utrecht geeft een indruk; er staan bijvoorbeeld erg veel meldingen over afval en vervuiling (de blauwe bollen) op. Op de kaart van Enschede is de informatie veel specifieker: je kunt zien hoeveel meldingen er zijn en tegelijkertijd zie je dat in bepaalde delen er ook veel meldingen zijn over afval en vervuiling, maar net zo goed over verlichting.

Bij beide kaarten kun je inzoomen voor meer detail. Maar in de geclusterde kaart van Enschede zie je veel specifiekere informatie waarbij het aantal clusters toeneemt en je bijvoorbeeld per wijk kunt zien wat de meldingen zijn. Je kunt door de clustering op die manier ook wijken met elkaar vergelijken.

Clustering leidt tot beter overzicht, en biedt daarbij ook de mogelijkheid om geografische entiteiten te vergelijken. Wijken onderling. Of landen onderling, zoals het plaatje hieronder met de energiecentrales geclusterd per land laat zien.

Power plants in Europe: de energiecentrales zijn per land geclusterd en in de ringdiagram is de verdeling tussen de energiebronnen zichtbaar

Reis door de tijd

Bij informatie of data op een kaart is meestal sprake van een momentopname: de kaart toont informatie uit een bepaalde periode: een dag, een jaar of een gemiddelde over een aantal jaren. Bij veel informatie en/of een langere periode bereik je snel de grenzen van wat mogelijk is met 1 kaart. Intrigerend zijn daarom kaarten waarop je ontwikkeling door een langere tijdsperiode wel inzichtelijk kunt raadplegen. Die heb je in getekende versies, zoals overzichtskaarten over de bevrijding van Nederland in 1945.

Overzichtskaart van de slag om de Schelde (1944): in deze statische kaart is de ontwikkeling van de slag van een aantal maanden getekend. Dat is veel informatie, die in een interactieve kaart overzichtelijk met een zelf te bedienen of automatische tijdlijn inzichtelijker zal tonen.

Bekend zijn ook de kaarten van het voormalige Topographisch Bureau/Topografische Dienst en nu Kadaster: topotijdreis.nl. Je kunt er kaarten van de laatste 200 jaar interactief bekijken en ontdekken wanneer jouw wijk zo ongeveer gebouwd is.

Bij deze laatste kaarten van topotijdreis.nl is een tijdlijn te zien. De factor tijd biedt op interactieve kaarten mogelijkheden om beter inzicht te krijgen in de informatie. Je kunt niet alleen makkelijk naar 1 punt in de tijd reizen, maar je kunt ook makkelijk een periode kiezen, bijvoorbeeld ‘mei tot september’. Interactie biedt je zelfs de mogelijkheid om informatie te tonen over ‘elke eerste zaterdag van de maand’ of ‘alle jaren met Olympische zomerspelen’. De eerder getoonde kaart van de gemeente Enschede met de meldingen van de openbare ruimte en een interval van een week ziet er als volgt uit:

Animatie met meldingen over de openbare ruimte in de gemeente Enschede. Onderin het scherm is een week geselecteerd in de tijdlijn. De selectie van een week wordt verplaatst in de tijd van begin december tot half januari. Tijdens de verplaatsing is zichtbaar dat de meldingen van categorieën variëren En op het einde is zelfs een grote toename te zien van het aantal meldingen in de categorie type ‘groen’.